عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
155
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
به محمد ( ص ) گرويدهاند از تصديق او باز پس آيند . النوبة الثانية قوله تعالى : يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْراهِيمَ الاية . . . - مفسّران گفتهاند : اين آيت به آن فرود آمد كه دانشمندان جهودان و ترسايان نجران خصومت كردند در كار ابراهيم ( ع ) . جهودان ميگفتند ابراهيم از ما بود و بر دين ما ، و بما سزاوارتر ، و ترسايان دعوى ميگردند كه از ما بود و بر دين ما . رب العالمين دعواى هر دو باطل كرد گفت : لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْراهِيمَ اى لم تدّعون ؟ دعوى درين آيت حجّت خواند ، از بهر آنكه هر كه دعوى كند حجّت آرد . آن گه بيان كرد كه اين نسبت جهودان و ترسايان در حقّ وى محال است ، كه ابراهيم متقدّم بود و اين هر دو علّت متاخّر . يعنى كه اين ملّت جهودان و ترسايان بعد از نزول تورات و انجيل فرا ديده آمد ، و تورات و انجيل بعد از وفات ابراهيم فرود آمدند بعمرهاء دراز . گفتهاند كه ميان ابراهيم و موسى هزار سال بود و ميان موسى و عيسى دو هزار سال . أَ فَلا تَعْقِلُونَ مىدرنيابيد كه اين دعواى شما باطل است و حجّت شما تباه ؟ ها أَنْتُمْ قرّاء مدينة بىهمزه و بىمدّ خوانند ، و قرّاء مكه مهموز و مقصور خوانند بر وزن معنتم . و اهل كوفه بمدّ و همزه ، و باقى بمد بىهمزه . و اصل كلمه انتم است و ها تنبيه . و همچنين هؤلاء اصل كلمهء اولاء است ، و ها تنبيه ، اى التّنبيه عما يضلّ عنه الانسان او يغفل . و نهاد اين كلمه تقريب راست . چنان كه كسى ترا گويد « اين انت » تو او را جواب دهى « ها انا ذا » يعنى « انا قريب منك » . ها أَنْتُمْ ميگويد : بيدار باشيد و گوش داريد كه شما جهودان و ترسايانايد ، هؤُلاءِ يعنى يا هؤلاء اى شما هر كه اينانيد ، گرفتم كه خصومت گيريد و حجّت آريد در كار محمد ( ص ) كه نعت و صفت وى در كتاب تورات و انجيل خواندهايد هر چند كه در آن محاجّت بر باطل آيد .